دوره ترشیری :
دوره ترشیری از لحاظ سنی دارا ی ۶۳ میلیون سال عمر میباشد و طولانیترین دوره سنوزوئیک به شمار میآید. بیشترین تحولات ذکر شده در سنوزوئیک مربوط به این دوره میباشد. ترشیری به پنج دور تقسیم میشود که عبارتند از: پالئوسن ، ائوسن ، اولیگوسن ، میوسن و پلیوسن برخی از زمین شناسان سه دور پالئوسن ، ائوسن و الیگوسن را جز دوره پالئوژن و دو دور میوسن و پلیوسن را جز نئوژن در نظر میگیرند .
در این دوره گیاهانو جانوران به اشکال امروزی خود نزدیکتر میشود در دوره ائوسن پرندگان بیدندان شبیه به پرندگان امروز ظاهر میشوند. پستانداران تقریبا در تمام محیطهای زیستی وجود داشتند. اندامهای آنان برای حفاری ، بالا رفتن از صخرهها یا درخت ، تاب خوردن ، دویدن و شنا کردن و پرواز کردن آمادگی داشته است.
در ایران همانند دیگر نقاط جهان، سنوزوییک از ۶۵ میلیون سال پیش و پس از رخداد کوهزایى جهانى لارامین آغاز شده است و شامل دو دوره ترشیرى و کواترنرى است. جدا از رویداد زمینساختى و تحولات ژئودینامیکى، از نگاه زیستى نیز مرز مزوزوییک و سنوزوییک با ناپدید شدن خزندگان بزرگ، آمونیتها، بلمنیتها و بسیارى از موجودات ذرهبینى مشخص میشود.
رخداد لارامین یکى از رویدادهاى زمینساختى اثرگذار بر زمینشناسى ایران است که در اثر آن ضمن به همرسیدن صفحههاى جدا مانده و بسته شدن زمیندرز کهن (به جز مکران) حوضههاى رسوبى مستقل سنوزوییک ایران شکل گرفتهاند .
فرا رسیدن نوروز باستانی این یادگار دیرین نیاکان ایران زمین بر شما دوستان عزیز مبارک باد.امیدوارم که سالی همرا یا موفقیت و کامیابی در تمامی امور زندگی در پیش رو داشته باشید.
نور پاک عاشقی در جان ماست ریشه این عشق در ایران ماست
هموطن نوروز تو پیروز باد ای وطن هر روز تو نوروز باد
سال ۸۶ با تمامی شادی ها ، غم ها ،خوبی ها و بدی ها رو به پایان است ،اما امیدوارم در پناه خداوند منان سال جدید که درآستانه آغاز شدن می باشد برای همه شما دوستان و عزیزان سالی توام با خوشی ، شادمانی و همچنین پر از روزهای سبز و قشنگ باشید و هر روز برایتان بهتر و پر بارتر از روز قبل باشد .
و در آغاز سال۸۷ از خداوند می خواهیم که :
خدایا به من زیستنی عطا کن که در لحظه ی مرگ بر بی ثمری لحظه ای که برای زیستن گذشته ،حسرت نخورم و مردنی عطا کن که بر بیهودگی اش سوگوار نباشم . (دکتر شریعتی)
با آرزوی موفقیت برای تک تک شما عزیزان در سال نو
دوره کرتاسه :
نام کرتاسه که اولین بار توسط امالیوس دالوا (Omalius Dhalloy) در سال ۱۸۲۲ بکار رفته و از رسوبات کربناته گل سفید (Craie=Chalk) اروپای شمالی گرفته شده است. کرتاسه با 70 میلیون سال طول عمرطولانیترین سیستم دوران نروزوئیک به شمار میرود.
- تقسیمات کرتاسه :
دوره کرتاسه دارای دو زیر سیستم کرتاسه زیرین و کرتاسه بالایی است که هر کدام از این زیر سیستمها نیز به بخشهای کوچکتری تقسیم میشوند. که در زیر به شرح مشخصات آنها میپردازیم.
کرتاسه زیرین:
اشکوبهای کرتاسه زیرین به ترتیب از قدیم به جدید شامل والانژینین ، هوتریون ، بارمین ، آپسین و آلبین میباشد که مجموع اشکوبهای والانژینین و هوتریون را نئوکومین مینامند.
اشکوب والانژینین (Valanginian): اولین بار در سال ۱۸۵۲ توسط دزور (Desor) به سری طبقات ناحیه نوشاتل در سوئیس اطلاق گردیده است. رسوبات این اشکوب بیشتر آهک و آهک مارنی میباشد.
اشکوب هوتریون (Hauterivian): که توسط رنوبه در سال ۱۸۷۳ در سوئیس به آهکهای زرد رنگ در ناحیه نوشاتل و مارنهای هوتریو نسبت داده شده است.
اشکوب بارمین (Barremian): کوکاند (Coquand) در سال ۱۸۸۲ این اشکوب را در کوههای آلپ نامگذاری نمود. رسوبات این اشکوب اغلب آهکی است.
اشکوب آپسین (Aptian): این اشکوب در سال ۱۸۴۰ توسط دربینی (Dorbigny) در ناحیه آپت (Apt) در فرانسه نامگذاری شده و بیشتر آهک و مارن است.
اشکوب آلبین (Albian): در سال ۱۸۴۲ توسط دربینی در ناحیه اوب یا آلبا (Alba) در فرانسه نامگذاری شده است. بیشتر رسوبات این اشکوب در مقطع اصلی آن مارنهای گوناگون ، ماسههای گلوکونی دارد و ماسه سنگهای سبز رنگ میباشد.
کرتاسه بالایی :
اشکوبهای کرتاسه بالایی به ترتیب از قدیم به جدید عبارتند از سنومانین ، تورونین ، ستونین میباشد. یکی از مهمترین اشکوبهای کرتاسه بالایی سنومین میباشد. این اشکوب اولین بار توسط دربینی در سال ۱۸۴۰ مطالعه شده است. اشکوب سنونین بعدا توسط زمین شناسان تقسیم بندیهای کوچکتری پیدا کرده و زونهای مشخصی در آن ایجاد گردیده است.
اشکوب سنومانین (cenomanaian): این اشکوب در ناحیه مان یا سنومانوم و سارت فرانسه توسط دربینی نامگذاری شده است که شامل ماسههای سبز رنگ حاوی اربیتولینا کنکاوا (Orbitolina concave) میباشد.
اشکوب تورونین (Turonian): نامش از ناحیه تورن در حوضه پاریس شرقی گرفته شده و توسط دربینی در سال ۱۸۴۲ مطالعه شده است. مقطع اصلی آن شامل گل سفیدهای تونی ، گلوکونی و کلریتدار و گل سفیدهای بریوزوآدار میباشد.
اشکوب سنونیم: نام آن که از ناحیه سنونه واقع در جنوب پاریس شامل رسوبات کربناته گل سفید میباشد. رسوبات گل سفید مربوط به رسوبات دریای شمال بوده ، در دریای مزوژه اشکوبهای کیناسین ، سانتونین و کامپانین با دارا بودن رخسارههای مخصوص به خود میباشد. اشکوب ماستریشتین در ماستریشت هلند توسط دومون نامگذاری شده است که متشکل از رسوبات گل سفید گلوکونی و ماسهدار میباشد.
- فسیل شناسی کرتاسه :
گیاهان آنژیوسپرم در کرتاسه زیرین ظاهر میگردد (این گیاهان در گروئنلنر و پرتغال بخوبی شناخته شده است) بنابراین تمام گروههای گیاهی از این دوره به بعد وجود دارد. از مهره داران ، خزندگان بزرگ در اشکوب ماستریشتین از بین میرود. از بیمهرگان آنونیتها در اشکوب دانین (اشکوبی که بعضی از زمین شناسان متعلق به کرتاسه بالایی میدانند و پس از ماستریشتین قرار دارد) و رویستها در اواخر اشکوب ماستروشتین ناپدید میگردد. بالاخره مهمترین میکرو فسیلهایی که در اواخر ماستریشتین از بین میروند، گلوبوترونکاناها و اربیدتوئیدس است. اربی تولیناها بیشتر متعلق به کرتاسه زیرین بوده ، از اشکوب آپسین تا اشکوب سنومانین از کرتاسه بالایی دیده میشود. گروههای مهم جانوری که در کرتاسه وجود داشته است شامل موارد زیر میباشند:
آمونیتها: آمونیتها که معرف رونهای مختلف در چینه شناسی کرتاسه بوده تکامل آنها در این دوره قابل اهمیت میباشد.
بلمنیتها: بلمنیتها خصوصا از کرتاسه بالایی رل مهمی در بیوتراتیگرافی اشکوب سنونین دارد.
رودلیتها: رودلیتها که در محیطهای ساب ریفی مشاهده میگردد. بطور کلی به دو دسته تقسیم میشوند. رودلیتهای کرتاسه بالایی که از یک کپه مسطح و یک کپه مستقیم است، مثل هیپوریتید و رودلیتهای کرتاسه زیرین که از یک کپه مسطح و یک کپه پیچیده تشکیل شده است، مثل توکازیا.
خارداران: مخصوصا انواع غیر منظم در کرتاسه وجود داشته و شامل توگزاستر در کرتاسه زیرین و میکراستر در کرتاسه بالایی میباشد.
میکروفسیلها: از میکروفسیلهای شاخص کرتاسه میتوان به کالیپونلاها ، اربی تولینها ، پرآلوئولین ، گلوبوترونکائیدها و اربی توئیدس نام برد.
- پالئوژنوگرافی کرتاسه :
بطور کلی در تمامی طول مدت کرتاسه در خشکیهای کره زمین دو قسمت قابل تمییز است؛ بخش خشکیهای شمالی و مجموعه خشکیهای جنوبی. خشکی یکپارچه شمالی در نیمکره شمالی قرار داشته و از خشکیهای نیمکره جنوبی بواسطه اقیانوس اطلس اولیه و دریای تتیس جدا میشده است. در کرتاسه زیرین اقیانوس اطلس جنوبی کاملا باز شده ولی اقیانوس اطلس شمالی نهایتا از کرتاسه بالایی کامل میگردد . خشکی هند به حرکت خود به سمت شمال ادامه میدهد و در این دوره با خروج گدازههای وسیع بازالتی در ناحیه دکن مشخص است. حرکت خشکی عند تامیوسن ادامه یافته و به آسیای جنوبی میچسبد. کانال موزامبیک که در لیاس کمی باز شده بوده است، تا اواخر ژوراسیک باریک باقی ماند، ولی در کرتاسه عریضتر میشود. در اواخر کرتاسه ، استرالیا که هنوز با تاسمانی و زلاندنو یکی بوده از ۸۰ میلیون سال قبل به این طرف از خشکی جنوبی آنتراکتیک جدا میشود. دو کمربند کوه زایی در کرتاسه وجود داشته که یکی کمربند کنار اقیانوس آرام و دیگری کمربند مزوژه است. کمربند کناره اقیانوس آرام مربوط به حرکات کوهزایی اواخر ژوارلیک است در صورتی که کمربند مزوژه در اثر حرکات کوهزایی اواخر کرتاسه زیرین (فاز اولترین) و اوخر کرتاسه بالایی (فاز لارامید) بوجود آمده است .
